Daar zit je dan. Weer. Met je vriendin aan de wijn, die het al ziet aankomen voor jij het zelf doorhebt.

“Hij is anders, beloofd.”

En een paar maanden later: hij is niet anders. Hij is precies hetzelfde als de vorige. En de vorige daarvoor.
De charme. De chemie. De vlinders die je voelde toen hij je voor het eerst aankeek alsof je de enige was in de kamer. En dan, langzaam kantelt het weer. Hij wordt afstandelijker. Hij blaast jullie plannen af. Hij appt minder snel terug. Je gaat lezen tussen de regels door. Je gaat hopen. Je gaat wachten.

En je voelt de bui al hangen: weer een foute man getroffen.
Vallen op foute mannen is geen pech. Niet als het structureel gebeurt. Dan is het een patroon. En een patroon vraagt om een andere uitleg dan “ik heb gewoon weer mazzel met een verkeerde”.

Wat ís een foute man eigenlijk?

Voor we verder gaan: de term “foute mannen” doet eigenlijk iets pijnlijks. Het legt de schuld bij hem. Hij is fout, jij bent slachtoffer. Dat is comfortabel, maar het houdt je vast.
In mijn praktijk noem ik ze liever emotioneel onbeschikbaar. Of beschadigd. Of: mannen die niet in staat zijn om de verbinding te bieden waar jij naar verlangt — en die jij desondanks blijft kiezen.

Ze hebben verschillende vormen:
• De vermijder. Lijkt rustig en onafhankelijk, maar trekt zich terug zodra het echt intiem dreigt te worden.
• De man met commitment-issues. “Ik wil geen labeltje op ons plakken.” “Laten we kijken hoe het loopt.” Maandenlang. Soms jaren.
• De narcist of grenzeloze charmeur. Bombardeert je met aandacht in het begin, en verliest zijn interesse zodra hij je heeft.
• De getrouwde man. Of “net uit een relatie”. Je krijgt hem nooit helemaal.
• De breadcrumber. Geeft je net genoeg aandacht om te blijven hopen op een stabiele relatie en net niet genoeg om gelukkig te zijn.

De vorm verschilt. De kern is dezelfde: hij kan niet écht aanwezig zijn, en jij blijft hopen dat hij dat alsnog gaat worden. En hier komt de pijnlijke vraag; niet om je af te branden, maar: wat zoek je in dit type man dat je in een veilige, stabiele man niet vindt?

Waarom is een foute man zo onweerstaanbaar?

Je bent niet dom en zeker niet masochistisch. Je hebt geen hekel aan jezelf en je gelooft dat liefde ook voor jou is weggelegd. En toch kies je telkens hetzelfde type. Hoe kan dat?
Het antwoord is dat je niet kiest met je hoofd. Je kiest met je zenuwstelsel. En je zenuwstelsel heeft als kind geleerd hoe liefde voelt. Als die liefde toen samenging met onvoorspelbaarheid — een ouder die soms beschikbaar was en soms koud, of liefde die je moest verdienen door braaf te zijn of te presteren — dan heeft je systeem die spanning opgeslagen als de definitie van liefde.
En nu, als volwassene, gebeurt er dit: je komt op een feestje en je oog valt op hém.

Niet op de aardige, beschikbare jongen die rustig naar je luistert en oprechte interesse toont. Maar op die andere. Degene die net iets te ongrijpbaar is, net iets te koel, net iets te “onbereikbaar maar misschien voor jou wel”. Je voelt vlinders. Chemie. Magie.
Wat je voelt is geen zielsverwantschap. Het is herkenning. Je zenuwstelsel zegt: dit ken ik. Dit is liefde zoals ik liefde geleerd heb.
Aantrekkingskracht is geen bewijs van een goede match. Het is bewijs van wat je systeem herkent als thuis.

“Maar die aardige man… ik voel gewoon niks”

Daar is hij. De stabiele man. De man die op tijd terug-appt. Die zegt wat hij doet en doet wat hij zegt. Die belangstelling toont en je serieus neemt. Die er gewoon ís.
En jij denkt: saai… Geen vlinders. Hij lijkt wel een beetje afhankelijk. Iets te beschikbaar. Iets te lief.
Dit is een van de pijnlijkste effecten van het patroon. Een veilig gehechte man — precies degene die in staat is tot een gezonde relatie — voelt voor jou niet als liefde. Je systeem heeft het nooit geleerd. Het herkent het niet. Sterker nog: het wijst het af.

Wat de boer niet kent, dat vreten we niet.

En dus duw je hem weg. Of je begint hem te vergelijken met die spannende ex die je hart liet bonzen. Of je gaat alsnog vreemd. Niet omdat je een slecht mens bent — maar omdat je systeem schreeuwt: dit is geen liefde, dit kan niet kloppen, weg ermee.

Het is niemands schuld

Voor we verder gaan, dit is niet de schuld van je vader. Of je moeder. Of degene die voor je zorgde toen je klein was. De meeste ouders doen hun kinderen niet bewust pijn. Ze konden vaak gewoon niet anders, omdat ze zelf met hetzelfde worstelden.
Wat er toen gebeurde, dwong jou tot een overlevingsstrategie. En die strategie was geniaal.

Een klein meisje dat opgroeit met een emotioneel onbeschikbare ouder ontwikkelt een hypergevoeligheid voor stemmingen. Ze leest aan de geluiden in huis af hoe vandaag de dag is. Maakt zich klein om geen ruimte in te nemen, of juist groot om gezien te worden. Liefde moet je verdienen, dat leert ze.
Ze past zich slim aan om zichzelf te beschermen, want dat werkt. Het was overleven. Het probleem is alleen: wat toen handig was, is nu niet meer handig. Sterker nog, het werkt nu tegen je.

Waarom een lijstje rode vlaggen niet gaat helpen

Je hebt het misschien al geprobeerd. Bewuster kiezen. Een lijstje maken.

“Volgende keer geen man die vaag is over commitment. Geen man die zijn telefoon omdraait. Geen man die zegt dat hij van vrouwen houdt zonder gedoe.”
En dan kom je hem tegen. En er is chemie. Magie. Vuurwerk. En het lijstje vliegt het raam uit.

Dat is geen gebrek aan discipline. Dat is je systeem dat sneller is dan je hoofd. Inzicht en verandering zijn twee verschillende dingen. Een deel van jou snapt het allemaal precies. Dat deel kan een uur lang uitleggen waarom dit type man niet goed voor je is. Maar een ander deel van jou kiest. En dat deel luistert helemaal niet naar je hoofd.

Wat dan wel werkt: je systeem opnieuw leren wat veilige liefde is. Niet door harder na te denken. Maar door ervaringen op te doen — eerst buiten een romantische relatie, bijvoorbeeld bij een therapeut of een goede vriendin — waar je lichaam leert: dit is hoe het ook kan voelen. Beschikbaar. Aanwezig. Veilig. Niet saai. Gewoon anders dan wat je gewend bent.

Lees dit boek over foute mannen:

Een boek dat ik graag aanraad voor wie dieper in dit thema wil duiken: De aantrekkingskracht van foute mannen van Carolien Roodvoets. Zij portretteert zeven typen “foute mannen” en geeft ook aandacht aan de vrouwen die er telkens weer voor vallen. Herkenbaar, helder, en een goed startpunt als je het patroon eerst van buitenaf wilt begrijpen.

Nog meer ‘foute’ mannen:

Waarom je steeds weer valt op onbeschikbare mannen

De emotionele onbereikbare partner

Codependency en de aantrekkingskracht tot narcistische partners

Kinderen kwijt door narcistische partner