Het woord onvoorwaardelijk is overbodig.
Liefde is dat al. Per definitie.
Liefde met voorwaarden is namelijk geen liefde. Dat is iets anders met een maskertje op. Een contract. Een ruil. Algemene voorwaarden vermomd als liefde.
Maar we zijn zo gewend om het zo te zeggen. Onvoorwaardelijke liefde: alsof het een verheven categorie is, iets voor verlichte mensen, iets om naar te streven maar wat we nooit bereiken. En precies daarmee geven we onszelf toestemming om allerlei vormen van liefde met voorwaarden ook liefde te blijven noemen.
In deze blog kijken we eerlijk naar wat we allemaal liefde noemen wat eigenlijk geen liefde is.
Want zolang je dat verschil niet kunt maken, accepteer je dingen in je relaties die je nooit voor jezelf zou hebben gekozen.
Voorwaarden in gedrag versus voorwaarden in liefde
Belangrijk om eerst dit recht te zetten. Voorwaarden stellen aan gedrag is niet hetzelfde als voorwaarden stellen aan liefde.
Een ouder mag tegen een kind zeggen: ‘ik wil niet dat je slaat. Je mag niet slaan.’ Dat is een grens aan gedrag. Wat de ouder daar achteraan zegt, bepaalt of het liefde blijft of een contract wordt.
‘Je mag niet slaan. En ik hou van je. En je bent oké.’ Dit is liefde met een grens.
‘Je stelt me teleur, dus je bent niet meer mijn dochter.’ Dit is liefde intrekken als straf. En dat mag eigenlijk niet de naam liefde hebben.
Grenzen stellen aan gedrag is gezond. Liefde intrekken als iemand niet doet wat jij wilt, is iets heel anders. Dat is namelijk dwang verpakt in genegenheid.
Een veilig gehecht kind weet: ik mag fouten maken. Ik ben veilig, ook als ik het fout doe. Dat is wat liefde doet. Hoe ben jij hierin opgevoed?
Wat we vaak liefde noemen, maar eigenlijk iets anders is
Als liefde iets anders is dan wat we meestal denken, wat is het dan wel wat we voelen?
Behoefte. ‘Ik heb jou nodig om me compleet te voelen. Ik ben niet heel zonder jou.’
Gehechtheid. ‘Ik ben aan je gewend. We hebben een geschiedenis. We geven en nemen.’
Angst. ‘Ik wil je niet kwijt. Ik weet niet wie ik zonder jou ben.’
Fantasie. ‘Ik hou van wie ik denk dat jij zou kunnen worden, jouw potentieel. Ik wacht op die versie van jou.’
Dit is allemaal menselijk. Dit voelen we allemaal. Maar het is geen echte liefde.
En als we dit liefde gaan noemen, raken we de weg kwijt. Dan gaan we manipuleren en sturen.
Iemand nodig hebben is niet hetzelfde als van iemand houden. Iemand missen kan ook angst voor leegte zijn. Niet alleen durven zijn, kan ook iets anders zijn dan liefde.
Je kunt namelijk ook van iemand houden zonder die persoon nodig te hebben.
Dat is misschien wel de meest vrije, zuivere vorm van liefde.
Liefde die op zichzelf staat. Niet gedragen door angst.
Liefde waarbij je niet in elkaar stort als de ander weggaat. Want jij blijft jij. Met of zonder. Dan kun je dankbaar zijn voor de periode dat die persoon in je leven was en in liefde loslaten als het voorbij is.
Waarom we deze twee door elkaar halen
Omdat we onze eigen stilte niet verdragen. Onze eigen eenzaamheid voelt te groot. Stilte voelt als afwijzing. Afstand voelt als paniek.
‘Ik kan niet zonder jou leven.’ Dat is misschien het meest romantische zinnetje uit de popcultuur. Maar als je het ontleedt, is het een wanhoopsignaal. Het zegt: ‘zonder jou stort ik in. Zonder jou val ik om.’
Dat is geen liefde. Dat is afhankelijkheid in een goede vermomming.
Een eerlijke uitnodiging om naar te kijken: waar hou ik echt van bij deze persoon, en waar heb ik haar of hem nodig om mezelf staande te houden?
Die twee dingen voelen anders. Liefde voelt als ruimte. Behoefte voelt beklemmend.
Zelfliefde is hier net zo goed onderdeel van
Hoe vaak zeg je ‘ik hou van mezelf’?
Behalve als je faalt, als je boos bent, als je bang bent, of als je iets doet waar je later spijt van hebt?
Dan is het ook geen zelfliefde. Dat is namelijk een prestatiecontract met jezelf.
Echte zelfliefde klinkt zo: ‘ik hou van mezelf. Punt. Ook als ik faal. Ook in mijn onaantrekkelijke versie. Als ik boos ben, jaloers of kritisch ben. Ook als ik me net belachelijk heb gemaakt op mijn werk. Als ik weer die man heb geappt waarvan ik mezelf had voorgenomen het niet te doen. Of als ik dat hele pak koekjes heb opgegeten terwijl ik net weer aan de lijn was.’
Misschien ben je daar nog niet. Geeft niks. Het is iets wat je kunt leren.
Maar stop met liefde te noemen wat geen liefde is.
Veel vrouwen hebben jarenlang aan zichzelf gewerkt. Affirmaties, yoga, meditatie, retraites, de juiste boeken. En toch komt er telkens weer een moment waarop ze denken: ‘van deze versie van mezelf hou ik niet.’
Dat is precies waar schaduwwerk over gaat. De jaloerse, de boze, de bange, de kritische, het slachtoffer in jezelf — krijgen die ook liefde? Of krijgen ze een lijstje met verbeterpunten?
Waarom onvoorwaardelijke liefde belangrijk is voor je relaties
Zolang je gelooft dat liefde kan komen met voorwaarden, accepteer je dingen die je nooit zou willen.
Je houdt van iemand die alleen trots op je is als je presteert. Je draagt eenzaamheid in de relatie, terwijl je partner naast je op de bank zit. Jezelf aanpassen tot je jezelf niet meer herkent. Je gaat denken dat je iets moet veranderen om liefde te krijgen.
Maar echte liefde kost niks. Vraagt om niks. Het is niet moeilijk en niet zwaar. Je hoeft niet te veranderen om liefde waardig te zijn.
Als dat wel zo is, is het geen liefde. Dan is het iets anders.
Waarom echte liefde soms eng voelt
En toch — dit is misschien het pijnlijkste deel — als je bent opgegroeid met voorwaardelijke liefde, en dat zijn de meesten van ons, dan voelt onvoorwaardelijke liefde raar.
Waarom houdt iemand zomaar van mij? Waar zit het addertje onder het gras?
Het voelt als een val. Alsof je het niet kunt geloven.
Want je systeem herkent het niet als liefde. Het kent alleen liefde die je moet verdienen. Een partner waar je gewoon jezelf mag zijn, zonder vechten, zonder jezelf te bewijzen? Dat is raar. Saai. Ongemakkelijk.
En sommige mensen kunnen dan niet blijven. Die wijzen echte liefde af. Want hoe kan dit nou liefde zijn? Er is namelijk geen spanning, geen onzekerheid, geen strijd.
Een schrijfopdracht: ik hou van je als…
Pak een notitieboekje. En vul deze zin keer op keer aan: ‘ik hou van je als…’
Eerst de kant van wat anderen tegen jou zeiden, of wat je voelde als de boodschap uit je opvoeding.
‘Ik hou van je als je goed je best doet op school. Ik hou van je als je geen problemen geeft. Ik hou van je als je lief bent. Ik hou van je als je doet wat ik zeg.’
Dan de kant van jou: de voorwaarden die jij stiekem stelt aan je partner.
‘Ik hou van jou als we het huishouden 50-50 verdelen. Ik hou van jou als je interesse toont. Ik hou van jou als je niet te veel drinkt. Ik hou van jou als je je steentje bijdraagt. Ik hou van jou als je niet te emotioneel bent.’
En tot slot: ‘ik hou van mezelf als…’
‘Ik hou van mezelf als ik tien kilo ben afgevallen. Als ik voor mezelf zorg. Als ik gezond eet. Als ik grenzen stel. Als ik mezelf wegcijfer. Als ik niemand teleurstel.’
Niet oordelen wat er opkomt. Gewoon opschrijven.
Je blijft mens en dat is oke.
Voel je weerstand? Iets als: ‘ja, maar mijn moeder deed haar best.’ Dat is een normale reactie. Het is niet de bedoeling om iemand onder de bus te gooien. Het is alleen de bedoeling om eerlijk te zien welke voorwaarden er aan liefde geplakt zijn.
Iemand kan oprecht denken van jou te houden en toch voorwaarden hebben. Dat is menselijk. Dat doet iedereen. Jij ook.
Maar zie je ze? Kun je er eerlijk naar kijken?
Dat mag. Voorwaarden mogen er zijn. Je mag een behoefte hebben in een relatie. En grenzen stellen aan gedrag. Maar bewust zijn van wat wel en niet liefde is, geeft je mentale vrijheid. En het opent de deur naar onvoorwaardelijke liefde — eerst voor jezelf, en daarna voor de mensen om je heen.
Meer over liefde:
Liefde zonder Voorwaarden – E-book + luisterversie