Tijdens onze therapeutenopleiding worden ons een aantal dingen op het hart gedrukt. Therapeutische omgangsvormen waar we ons strikt aan moeten houden, anders zijn we niet professioneel bezig. Uiteraard heeft dit als doel de cliënt te beschermen, al kun je er vraagtekens bij zetten of de cliënt er altijd bij gebaat is.
Het is ‘not done’ om de cliënt te vertellen wat ie moet doen. De cliënt dient te allen tijde zelf zijn of haar beslissingen te nemen. De therapeut mag technieken en methoden inzetten om de cliënt tot inzichten te laten komen, maar het moeten toch het liefst zijn of haar eigen inzichten zijn.
Maar ja, soms komt de cliënt tot acties waarvan wij als therapeuten denken: ‘Serieus?
En ik moet eerlijk zijn, als een cliënt zelf zegt dat een beetje confronterend juist goed is, kijk, dan heb ik toestemming, nietwaar?
Sommige mensen kiezen ook bewust voor provocatieve therapie en ik moet zeggen, ik hou er wel van. Even een beetje het vuurtje van zelfbewustzijn opstoken.
Maar anyway, ik ga 5 dingen met je delen wat therapeuten soms denken maar officieel niet mogen zeggen:
1. Je zit nu echt in de slachtofferrol, hoor.
Dat mensen in de slachtofferrol zitten, gebeurt heel vaak in de praktijk. Elke keer als hun partner zegt: “wat je toen zei gaf mij het gevoel dat ik niet goed genoeg ben” en zij in de verdediging schieten omdat ze zich aangevallen voelen hierdoor, geven ze daarmee het signaal dat hun gekwetste ikje belangrijker is dan de pijn die hun partner heeft in dat moment.
De behoefte om gelijk te hebben, koste wat het kost hun punt te maken, respectloos zijn, geen verantwoordelijkheid willen nemen voor hun eigen aandeel in conflicten, het zijn allemaal pogingen om zichzelf te beschermen. We doen het allemaal wel eens, maar het helpt de verbinding in de relatie niet.
Ikzelf gebruik het woord ‘slachtoffer’ en ‘slachtofferrol’ wel, maar dan leg ik het meestal uit binnen een dynamiek die Transactionele Analyse genoemd wordt. Dit betekent dat we in relatie tot de ander verschillende rollen aannemen, bijvoorbeeld in de dramadriehoek van aanklager, redder en slachtoffer. Of in de ouder-kind dynamiek, waarbij er ongelijkheid in de relatie ontstaat.
2. Ga bij deze partner weg, dit gaat nooit werken.
Soms zitten mensen zo diep verweven in een toxische relatie dat ze niet weg durven te gaan. Dan is weggaan simpelweg niet veilig en moeten er eerst veiligheidsmaatregelen genomen worden. Adviseren om weg te gaan is dan te kort door de bocht. Sommige mensen kunnen weg, maar blijven tegen beter weten in bij een partner die totaal emotioneel onbeschikbaar is.
Waarom?
Omdat ze vanuit hun jeugd gewend zijn als een deurmat behandeld te worden en diep van binnen, vaak onbewust, zijn ze bang dat ze nooit iemand zullen krijgen die echt van ze houdt. Ze nemen dan maar genoegen met minder, want ja, alleen zijn is ook niet leuk. Als je als therapeut dan soms voorzichtig oppert dat deze partner wellicht niet goed voor ze is, dan kan de frustratie en innerlijke woede zich tegen de therapeut keren. Voorzichtig zijn om je handen hieraan te branden dus.
3. Je bent geen pleaser, je bent een manipulator.
Oeh… deze is pittig. Pleasers zijn er soms namelijk trots op. “Als hij gelukkig is, ben ik het ook. Ik ben zo zorgzaam. Ik zet de ander altijd op de eerste plaats, en dan kom ik pas.” Als deze pleaser echt eerlijk is en het gedrag wil doorbreken, zal hij of zij tot de kern moeten komen van de echte drijfveren van het gedrag. Waarom wil je zo graag zorgen? Waarom moet de ander zo blij zijn met wat je allemaal doet?
Omdat de pleaser heel vaak een geschiedenis heeft van voorwaardelijke liefde. Je moet lief zijn, je best doen en dan word je gezien. Mamma’s kleine helper. De aanleiding is dus triest. Een kindje dat leert dat je niet zomaar geliefd wordt omdat je bestaat. Je leert dat zorgen een ruilmiddel wordt voor het ontvangen van liefde. Het gaat mis in een relatie omdat de pleasers zich verongelijkt voelen als de ander niet evenveel geeft als zij. “Ik kan niet begrijpen dat ik niet terugkrijg wat ik erin stop. Ik zou nooit zo met mensen omgaan.” Ze zijn afhankelijk van de goedkeuring en bevestiging van anderen voor hun zelfwaarde. Zorgen zullen ze, ook al vraagt de partner daar niet om!
4. Ik denk dat je liever wilt klagen dan iets veranderen.
Als we sommige cliënten hun gang laten gaan, dan besteden ze hun volledige tijd aan het benoemen wat anderen allemaal fout doen, in plaats van nieuwsgierig te zijn naar hun eigen gedrag. In relatietherapie lijkt het soms wel een wedstrijdje van wie de beste argumenten heeft om gelijk te krijgen in plaats van te willen leren: “wat is mijn aandeel hierin?” De defensieve persoon is hier meester in. Alles ligt altijd aan de ander en als hij fout zit, komt dat omdat de ander hem daartoe heeft gedreven. Therapie gaat over innerlijk werk. Als je daar klaar voor bent, super. Maar voor een klaaguurtje is een goede vriend goedkoper dan een therapeut.
5. Stop er mee!
Dit kan gaan over verschillende thema’s. Soms wil je als therapeut je cliënt wel eens door elkaar rammelen om tot die botte hersens door te dringen: Stop met dat mokken en negeren van je partner! Stop met zeuren dat je seks wilt terwijl je nog niet eens de vragen van je partner over je affaire hebt beantwoord! Stop met de emoties van je partner van tafel te vegen! Stop met als een hondje achter hem aan te lopen terwijl hij je als oud vuil behandelt! Stop met zeggen dat je nu eenmaal zo bent! Stop met je werk steeds als excuus te gebruiken waarom je geen tijd besteed aan je relatie! Stop met steeds alles te willen bepalen!
Weet je wat het ook is? Ondanks dat ik deze dingen misschien best wel eens zou willen zeggen, ik zie altijd ook de andere kant. Ik weet waarom mensen doen wat ze doen, ook als dat helemaal niet handig is. Ik snap waarom mensen urenlang mokken of waarom ze helemaal uit hun stekker gaan als hun partner een beetje kritiek op ze heeft. Ik zie ook wat de onderliggende dynamiek is bij een explosief conflict en waar beide partners vandaan komen. Ik snap waarom ze steeds dezelfde partners aantrekken die niet goed voor ze zijn.
En dit zorgt ervoor dat ik dan meestal toch de empathische therapeut ben. Ik probeer dan toch te zeggen wat ik eigenlijk wil zeggen, maar dat doe ik dan met een vriendelijke omweg. In het meest gunstige geval denkt de client dat het zijn of haar eigen inzicht is.
Nog meer lezen over therapie?
Ik verdom het om in therapie te gaan